Proeven uit een vat azijn

 

Chinezen zullen we wellicht nooit begrijpen. De cultuur is zo enorm anders. Maar om enig begrip te krijgen moeten we ons twee dingen voor ogen houden. Het eerste is dat het land een ouderdom heeft die ons begrip ver te boven gaat. Ouderdom betekent ook: veel historie, veel ontwikkeling. Daarnaast heeft het land drie grote filosofische stromingen gekend. Zoals het christendom ons gemaakt heeft tot mensen die over het algemeen alles raar vinden, die zonde en schuld altijd centraal stellen en een nogal belerende houding ten opzichte van anderen hebben aangenomen, zo zijn de Chinezen bepaald door drie geestelijke stromingen. Er bestaat een afbeelding waarop de grote meesters Confucius, Boeddha en Laozi rond een vat azijn staan. Ze hebben elk een vinger in de azijn gedoopt en geproefd. De drie zijn vertegenwoordigers van de drie geestelijke stromingen in China.

Essentie
De azijn die ze proeven is de ‘Essentie van het Leven’. En de manier waarop ze kijken, geeft aan hoe ze over het leven denken. Confucius kijkt nogal zuur, Boeddha heeft een bittere uitdrukking op zijn gezicht, maar Laozi glimlacht.
Voor Confusius doet het leven nogal zuur aan. Hij vindt dat de mensen in harmonie met elkaar moeten leven. En dat gebeurt natuurlijk niet. Daarom bedenkt hij een aantal regels. Voor Boeddha is het leven op aarde bitter. Het grootste deel van het leven is lijden. Geboorte is pijn en ouder worden is triest. Lijden ontstaat door een verlangen zoals het verlangen naar macht of naar plezier. De mens moet zijn verlangen bedwingen. Alleen door dit te doen kan hij zich bevrijden van de pijn.
Lao-Tse gelooft niet in de wetten van de mensen. Tao betekent de weg. Het is de weg die je moet volgen in je leven. Daarom noemt Laozi zijn leer Taoisme.

Confucianisme
Deze filosofie heeft ook in de omringende landen van China grote invloeden gehad.
Confucius is de westerse naam van de leermeester Kong Qui, die de titel Kongfusi (Grote Meester Kong) verwierf. Hij leefde van 551 tot 479 voor Christus, en werd nooit adviseur aan het hof, zoals hij had gehoopt. Zijn volgelingen verzamelden zijn werk, dat uitgroeide tot een handboek voor goed bestuur en gedrag.
Confucius geloofde dat de oorsprong van het universum kon worden gevonden in de tegenstelling van de principes yin-yang of passief-actief, die in combinatie een harmonie vormen. Hij legde de nadruk op sociale rechtvaardigheid, respect voor de ouders en de verplichtingen van de vorst tegenover de onderdanen en andersom. Traditionele gedragscodes moesten worden nagevolgd, omdat ze er nu eenmaal waren. Het godsdienstige element in zijn leer was gebaseerd op de notie dat als individuen en maatschappij zich goed gedroegen, de hemel ze met rust zou laten.

Taoïsme
Het Taoïsme is van veel oudere oorsprong dan de leer van Confucius. De belangrijkste tekst, de Daodejing (Het Boek van de Weg en de Deugd), wordt toegeschreven aan Laozi (Lao Tse, De Oude Meester, filosoof uit de 6e eeuw v.C.) en dateert uit de derde eeuw voor Christus. Het centrale thema van de leer is het zich voegen naar het ritme van de natuur, de Weg, de Tao. Door spontaan te zijn en niet tegen de natuur in te gaan kan men dit bereiken. Zo kunnen de beperkingen van het leven worden ontstegen. Tijdens zijn ontwikkeling nam het Taoïsme het yin-yang-systeem van in evenwicht zijnde tegendelen op.

Boeddhisme
Het Boeddhisme werd in de eerste eeuw na Christus via handelsroutes vanuit India naar China gebracht door bedelmonniken. Het werd aangepast aan de Chinese opvattingen en normen. Zo ontstonden er diverse scholen.
Het Boeddhisme wijst de wereld en het bestaan af als ‘onbestendig, bitter en leeg’, en zoekt de verlossing in het nirvana, een niet nader gedefinieerde toestand van ‘begeerteloosheid’. Deze toestand werd later als een echte hemel gezien. De mens kan in het nirvana opgaan wanneer hij zich bevrijdt van de dwangmatige cyclus van de reïncarnatie, de wedergeboorte. Zolang de mens volhardt in het plegen van ‘slechte’, door begeerte ingegeven daden, wordt hij keer op keer herboren.

 

2013-06-20T18:50:27+00:00