Je spijsvertering als kookpot; eten volgens de Chinese geneeskunde

 

De spijsvertering is een soort kookpot, volgens de Chinese geneeskunde. Het voedsel dat in die kookpot gaat, wordt er verwarmd en gekookt. Net als bij een goede pan soep moet het voedsel in die kookpot lang pruttelen en trekken voor het gaar is. Pas dan kan de spijsvertering verdergaan. Alles wat bruikbaar is wordt verspreid door het lichaam en wat niet bruikbaar is wordt uitgescheiden.

Dit beeld van de kookpot kan een idee geven van het belang van de ‘temperatuur’ van het voedsel voor je spijsvertering en daarmee voor je energiehuishouding. Net zoals kruiden hebben ook voedingsmiddelen een ‘temperatuur’, dat wil zeggen dat ze een bepaald effect hebben op het lichaam. Sambal is heet. Sambal uit de diepvries is nog steeds heet. Aardappelen zijn neutraal. Aardappelen uit de oven zijn ‘warm’. Aardappelsalade neigt naar ‘koud’. Dus soms heeft verwarmen of koelen effect op de temperatuur, maar niet altijd.

Balans
Gezien het belang van een pruttelende kookpot is het belangrijk om vooral verwarmende (niet ‘hete’) en neutrale voedingsmiddelen te eten. Teveel koude voedingsmiddelen zijn als een paar flinke sneeuwballen in een pan soep: hij raakt een tijd van de kook en het garen gaat dus niet door. Teveel hete voedingsmiddelen putten anderzijds de vloeistoffen uit, je organisme raakt oververhit, de kookpot kookt droog.
Het belang van nadruk op neutraal en verwarmend voedsel is groot. Balans in voeding betekent niet ‘heet’ voedsel compenseren met ‘koud’ voedsel. Hamburgers (gebakken rundvlees = heet) en milkshake (melk is koud, ijs is koud, suiker is koud) zijn geen evenwichtige maaltijd… Voorbeelden van neutrale voedingsmiddelen zijn veel granen (al is er wel verschil: rijst is koeler dan haver bijvoorbeeld), aardappelen, vrij veel groenten. Door deze voedingsmiddelen te koken (hoeft niet tot pap!) voeg je warmte toe. Gekookte wortel is voedzamer dan wortelsalade.
Verwarmende voedingsmiddelen zijn bijvoorbeeld de groenten pompoen, venkel, gekookte wortel. Ook veel kruiden (tijm, rosmarijn, oregano) zijn verwarmend. Rundvlees is ook verwarmend. Dus voor in de herfst: bouillon van rundvlees, pompoensoep met wortelen, prei, oregano en basilicum, daar doet je kookpot het goed op.

Teveel eten
Van deze voedingsmiddelen kun je niet snel teveel eten. Je raakt er goed verzadigd van en de kookpot zorgt er wel voor dat de energie overal komt en zich niet als vet overal vastzet. Hete voedingsmiddelen kun je met mate gebruiken om het eten wat warmer te maken. Een beetje kaneel of kruidnagel in winterse pot, wat knoflook door het eten, een beetje roergebakken rundvlees, daar kan de kookpot goed tegen.
Koele voedingsmiddelen zijn vooral ‘s zomers welkom om oververhitting te voorkomen. Wat sla, wat fruit, een schaaltje yoghurt. Het probleem met koele en koude voedingsmiddelen is dat ze ten onrechte doorgaan voor ‘gezond’: veel fruit, rauwkost, zuivelprodukten is als ijsblokjes voor de kookpot en ze zouden dus slechts met mate deel moeten uitmaken van de voeding. (Dit geldt nog eens extra voor kinderen.)

Smaak
Naast de temperatuur is ook de smaak belangrijk. Andijvie, zuurkool en bloemkool zijn alledrie koel (door verwarmen worden ze minder koel en daarmee beter verteerbaar voor de kookpot), maar andijvie is bitter, zuurkool is zuur en bloemkool is zoetig. Elk van de organen is volgens de Chinese Geneeskunde verbonden met een bepaald element (of fase). De vijf elementen zijn Hout, Vuur, Aarde, Metaal en Water. Alle elementen zijn belangrijk, maar de spijsvertering hoort grotendeels bij het element Aarde. Daarom moet voeding die verbonden is met dit element de hoofdmoot van de voeding uitmaken. De andere fasen moeten echter allemaal vertegenwoordigd zijn. Overigens is een voedingsmiddel zelden uitsluitend verbonden met één van de elementen. Wel heeft elk voedingsmiddel een element waarmee het duidelijk verbonden is.

Elementen en smaken
Voedsel uit het element Hout heeft vaak een meer of minder zure smaak. Voorbeelden zijn citroen, aardbei, yoghurt, witbier, karnemelk, maar ook kip, gerst, peterselie. Het is verbonden met het Orgaan Lever. De kleur is groen. Met mate zure voedingsmiddelen harmoniseren de Lever. Teveel zure voedingsmiddelen schaden de Lever.
Voedsel uit het element Vuur heeft doorgaans een bittere smaak. Voorbeelden zijn witlof, andijvie, tijm, basilicum, koffie, pils. Het is verbonden met het Orgaan Hart. De kleur is rood (maar niet alle rode voedsel is ‘Vuur’-voedsel!). Met mate bittere voedingsmiddelen harmoniseren en stimuleren het Hart. Teveel bittere voedingsmiddelen (koffie!) schaden het Hart.
Voedsel uit het element Aarde heeft doorgaans een zoete smaak. Voorbeelden zijn tarwebrood, wortelen, pompoen, honing, rundvlees. Het is verbonden met het Orgaan Milt (= onder meer spijsvertering, energieopbouw). Zoet voedsel moet de basis van de maaltijd vormen. Te zoet voedsel of uitsluitend zoet voedsel (dat betreft met name suiker en andere zoetmiddelen) schaadt de Milt, en daarmee de energie-opbouw. Het haalt als het ware de basis onder de harmonische overgangen tussen de verschillende fasen weg.

Voedsel uit het element Metaal heeft doorgaans een scherpe smaak. Voorbeelden zijn radijs, mosterdzaad, prei, peper, knoflook, sambal, sterrekers. Het is verbonden met het Orgaan Long. Met mate scherpe voedingsmiddelen harmoniseren en stimuleren de Long. Teveel scherpe voedingsmiddelen schaden de Long. Voedsel uit het element Water heeft doorgaans een zoute smaak. Voorbeelden zijn zout, veel vissoorten en schelpdieren, peulvruchten, zeewieren, shoyu / tamari. Het is verbonden met het Orgaan Nier. Met mate zout voedsel stimuleert de Nier. Teveel zout voedsel schaadt de Nier.

Enkele tips
Eet volgens het seizoen. IJs met aardbeien in januari, erwtensoep in juli zijn geen van beide in harmonie met de kringloop van het jaar. Eet biologisch of liever nog biologisch dynamisch. Voedsel dat geteeld is in het vertrouwen op de eigen levenskracht van de plant en met inachtneming van de kwaliteit van de aarde is kwalitatief voedzamer. Eet aandachtig. Kijken, ruiken, liefst nog zelf klaarmaken van eten maken dat de energie van het voedsel je dieper beïnvloedt en voedt. Ook merk je zo beter wat wel en niet goed voor je is.
Gebruik regelmatig (dagelijks) koudgeperste olieën (extravierge olijfolie, sesamolie, zonnebloemolie, walnootolie, hazelnootolie) maar vermijd spijsolie van onduidelijke herkomst. Koudgeperste olieën zijn essentieel voor het ondersteunen van de Jing (‘essentie’), en daarmee voor een lang en gezond leven (ze zijn daar geen garantie voor, overigens). Vermijd de magnetron. Opwarmen in een pannetje of een oven gaat net zo snel en voegt iets wezenlijks toe aan voedsel, terwijl opwarmen in de magnetron veel van de specifieke energie van een voedingsmiddel vernietigt. Vermijd (teveel) diepvriesvoedsel. Ook als je het daarna weer opwarmt, het houdt een koude energie (als het tenminste geen sambal is).

Eet smakelijk!

2012-02-22T20:05:41+00:00

Comments are closed.