Je immuunsysteem op orde

immuunsysteem

Corona heeft er voor gezorgd dat we ons weer eens heel erg bewust zijn geworden van het belang van een goed immuunsysteem. Hoe kijken de Chinezen daar eigenlijk naar? In dit artikel zal ik daar wat op in gaan.

In de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) spelen de zogeheten Zang-organen een cruciale rol. Dat zijn longen, milt, nieren, lever en hart. Deze organen vormen een eenheid met weefsels, ingewanden, meridianen, Qi, bloed en lichaamssappen. De fysiologische en pathologische betekenissen zijn niet helemaal gelijk aan die in de westerse geneeskunde. Een Zang-orgaan is geen op zichzelf staande anatomische structuur, maar een onderdeel van een dynamisch energieproces in het lichaam. De Zang-organen werken samen als een koor, en er ontstaat een harmonie. Een goede samenwerking tussen deze organen, de mooie harmonie die het koor produceert, die vormt de kern van een goed functionerend immuunsysteem.

Elk orgaan heeft weer geheel eigen functies. In dat samenspel functioneert een orgaan als boodschapper, of is verantwoordelijk voor transport en opslag van energie, handelt overschotten of tekorten af of controleert de interne communicatie, neemt besluiten en activeert lichaamsfuncties. Het is, zoals te verwachten valt, een complex geheel.

In de TCM onderscheidt men Zheng Qi, gezonde energie. Hiermee wordt de natuurlijke weerstand van het lichaam tegen ziektes bedoeld, en het vermogen om te repareren waar nodig. De Zheng Qi is afhankelijk van het goede functioneren van elk orgaan, het samenspel tussen de organen vormt de basis voor de Zheng Qi. In dit artikel ga ik wel even in op de functies van de afzonderlijke organen. In de TCM wordt gezegd dat elk der organen iets levert: longen – beschermende Qi, hart – monarch vuur, lever – gladde Qi-stroom, milt – lichaamsvloeistoffen en voedingsstoffen essentie, nieren – essentie (Jing).

Longen
De longen vormen een immunobarrière. Zij hebben de leiding over de Qi. Ze verbinden zich extern met de huid en het haar en verspreiden beschermende Qi over het lichaamsoppervlak. Zo vormen de longen dus de eerste barrière tegen de invasie van exogene pathogenen. De Chinezen spreken hier over de ‘zes kwaden’. De longen zijn, door hun contact met buiten het lichaam, het meest vatbaar voor de zes kwaden. Deze zes veroorzakers van ziekte zijn: koude, wind, droogte, damp, vuur en zomerhitte. Een voorbeeld. Een fikse verkoudheid is een virus, volgens de westerse geneeskunde. Maar in de TCM-theorie is het lichaam in onbalans door een koude/wind-invasie.

De beschermende Qi geeft warmte en voeding aan de huid, onderhuidse weefsels en spieren; het controleert ook het openen en sluiten van huidporiën. Wanneer beschermende Qi overvloedig aanwezig is, zijn de spieren glad, de huid zacht en het onderhuidse weefsel stevig. Daarom is het vermogen om externe ziekteverwekkers te weerstaan verzekerd.
De longen bewaken de integriteit van de buitenste barrières van het lichaam. Hun werking is vergelijkbaar met de anatomische huid- en slijmvliezen zoals die in de mond worden aangetroffen, die als een natuurlijke immuunbarrière werken.

Milt
De milt promoot immuunfuncties. In de westerse fysiologie is de milt een groot, vasculair, lymfatisch orgaan. In TCM wordt de milt echter beschouwd als de “verworven basis van het leven”, de bron van bloed en de producent van Qi. In feite is de milt een multifunctionele eenheid die de functies van de westerse anatomische milt en pancreas omvat en de activiteiten van het spijsverterings-, endocriene, zenuwstelsel en bloedsysteem bevordert.
In de westerse fysiologie is de milt een groot, vasculair, lymfatisch orgaan. In TCM wordt de milt echter beschouwd als de “verworven basis van het leven”, de bron van bloed en de productie van qi (vitale energie). In feite is de milt een multifunctionele eenheid die de functies van de westelijke anatomische milt en pancreas omvat en de activiteiten van het spijsverterings-, endocriene, zenuwstelsel en bloedsysteem bevordert.
De milt regelt het transport en de transformatie van lichaamsvloeistoffen en voedingsessenties en regelt ook de bloedstroom. Hoewel de kracht van gezonde energie tot op zekere hoogte wordt bepaald door aangeboren (erfelijke) factoren, is het meestal afhankelijk van de voeding van de milt. Daarom bepaalt de milt de overvloed en uitputting van gezonde energie en dus de lichamelijke bescherming tegen ziekten.

Nieren
De nieren vormen de basis van de immuunfuncties. De TCM beschouwt de nieren als de “aangeboren basis van het leven”, de wortel van gezonde energie. Het regelt de aangeboren constitutie en de kwaliteit van de gezonde energie. De opgeslagen nier-essentie (Jing) is de materiële basis voor de Yin- en Yang-krachten van het hele lichaam, die ervoor zorgen dat de fysieke vorm en functies elkaar wederzijds beperken en van elkaar afhankelijk zijn. Daarom spelen de nieren een belangrijke rol bij het waarborgen van het interne evenwicht. Bovendien bevordert een overvloed aan nier-essentie de vitaliteit en het functioneren van beschermende Qi, waardoor de weerstand van het lichaam wordt versterkt.
De nieren reguleren niet alleen het urinestelsel, aldus de TCM, ze oefenen ook controle uit over het reproductieve, hematologische, endocriene en zenuwstelsel. Ze werken nauw samen met het neuraal-endocriene immuniteit regulerende netwerk.

Lever
De lever helpt om om normale immuun-activiteit te behouden. Vanuit TCM-oogpunt is de lever verantwoordelijk voor een deel van de functies van het endocriene systeem, de spijsvertering, de bloedsomloop en het immuunsysteem. De lever bevordert vloeiende en spreidende bewegingen. Door de doorstroming te stimuleren, past de lever zich aan en zorgt voor een soepele beweging van Qi, bloed en lichaamsvloeistoffen, en verspreidt deze stoffen naar het hele lichaam. TCM stelt dat emotionele activiteit een uiterlijke manifestatie is van de fysiologische status van het interne orgaansysteem, dat wordt beschouwd als de belangrijkste interne oorzaak van ziekten (gesproken wordt dan over endogeen kwaad in extreme omstandigheden). Normale emotionele gezondheid hangt af van de harmonie van Qi en bloedstroom, en de lever heeft voornamelijk de leiding over dit aspect. Wanneer de lever alles soepel laat stromen, wordt een gereguleerde interne omgeving gecreëerd die ziekten buiten houdt.

Hart
Het hart reguleert de immuun-activiteiten. Het hart controleert en reguleert de bloedstroom door de bloedvaten van het lichaam. Het regeert ook de geest, die in de TCM hoofdbeheerder is van alle fysiologische en mentale activiteiten. Normaal gesproken oefent het hart zijn invloed uit op andere organen door middel van het monarchvuur (hartvuur) om de functionele activiteiten van andere organen te bevorderen. Als de “heerschappij” van het hart goed is, werken de andere orgaansystemen in harmonie en kan het lichaam ziekten effectief bestrijden.
Naast het pompen van bloed, speelt het hart een belangrijke rol bij het reguleren van de zenuw-, cardiovasculaire en endocriene functies, omdat het hart de geest (Shen) huisvest. En omdat het hart een rol speelt bij het reguleren van zenuw- en endocriene functies, speelt het natuurlijk ook een rol bij de immuunregulatie.

Samengevat: de longen vormen een immunobarrière, de nieren vormen de basis van de immuunfuncties en de milt promoot deze functies, het hart reguleert de immuun-activiteiten en de lever helpt om om normale immuun-activiteit te behouden. In optima forma een prachtig koor dat weldadige klanken voortbrengt.
En dit koor kent nog wat hulpjes. De meridianen spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol op het gebied van het immuunsysteem. Zij vormen de paden voor Qi en bloedcirculatie, en zijn de kanalen waar de immuunfuncties werken. En dan is er ook nog de San Jiao, de driewarmer (een orgaan – een functie – die de Chinezen onderscheiden). Deze stuurt de verschillende soorten Qi, en heeft daarmee een belangrijk effect op immuunactiviteiten.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin